Magnitudo – pojęcie wielkości gwiazdowej

Omawiając zagadnienia związane z astronomią nie sposób pominąć bardzo ważnego pojęcia jakim jest wielkość gwiazdowa. Niemal w każdym moim wpisie pojawia się to pojęcie, zastępowane oznaczeniem magnitudo i skrótem mag lub m. I nie jest to wcale pojęcie określające rozmiar danej gwiazdy. To nic innego jak pozorna obserwowana z Ziemi jasność danego obiektu na niebie.

Pojęcie wielkości gwiazdowej spopularyzował w II w. n.e. Ptolemeusz, jednak najprawdopodobniej została ona wynaleziona przez Hipparcha. Według Hipparcha najjaśniejsze gwiazdy miały wielkość 1, najsłabsze zaś, które można dostrzec gołym okiem miały wielkość 6. Musimy pamiętać, że jest to skala tzw. odwrócona, tzn. im większa wielkość gwiazdowa, tym obiekt jest słabszy.

W roku 1856 Norman Pogson, angielski astronom żyjący w XIX wieku uściślił skalę wielkości gwiazdowej. Wybierając za punkt odniesienia Gwiazdę Polarną przypisał jej wielkość 2m. Pogson przyjął, że różnica jednej wielkości gwiazdowej oznacza rzeczywistą różnicę w jasności 2,5 raza. Jak łatwo policzyć gwiazda o jasności 6m jest 100 razy słabsza od gwiazdy o jasności 1m Od tamtej pory wielkości, a ściślej mówiąc jasności wyznacza się w sposób dokładny przy pomocy coraz dokładniejszych urządzeń i pomiarów.

Dla nas jednak wystarczy pamiętać, że najsłabsze gwiazdy, jakie można dostrzec gołym okiem w idealnych warunkach to około 6,5m. Niektóre gwiazdy mają też ujemne wielkości, np. Syriusz posiada jasność -1,46m, Słońce około -26m. Obiektami o ujemnych wielkościach gwiazdowych są również m.in. Księżyc, Wenus oraz Jowisz. Posiadając taką wiedzę, łatwiej będzie nam zrozumieć teraz pojęcie jasności/wielkości gwiazdowej. Mam nadzieję, że od dzisiaj wszystkim, którzy do tej pory nie wiedzieli co to jest wielkość gwiazdową , rozjaśniłem nieco to pojęcie.

A już wkrótce przygotuję dla Was artykuł jak w warunkach domowych prowadzić proste obserwacje o wartości naukowej.

Poniżej przedstawiam jeszcze mapkę wygenerowaną programem Cartes du Ciel pokazującą wielkości gwiazdowe w gwiazdozbiorze Oriona.

orion - wielkości gwiazdowe