Warkocz Bereniki – Coma Berenices (Com)

Warkocz Bereniki (Coma Berenices) położony jest na północnej półkuli nieba, w okolicy takich gwiazdozbiorów jak Lew, WolarzPsy Gończe, Panna. Konstelacja góruje w Polsce na wysokości około 60° nad horyzontem i przypada ono na początek kwietnia w okolicach północy. W identycznym położeniu gwiazdozbiór widoczny jest z początkiem maja około godziny 22.

Warkocz Bereniki znany jest przede wszystkim z obfitości galaktyk jakie w nim występują i dostępne są one dla amatorskich obserwacji.

Warkocz Bereniki


Główne gwiazdy konstelacji

Diadem – α Coma Berenices

Diadem to druga co do jasności gwiazda konstelacji. Posiada widomą jasność 4,3m i utożsamiana jest z koroną Bereniki. Jest to gwiazda podwójna złożona z dwóch gwiazd typu F5V , które położona są 63 lata świetlne od Ziemi, odległość składników na niebie to zaledwie 0,7″.

ß Coma Berenices

Jest to najjaśniejsza gwiazda Warkocza Bereniki o jasności 4,2m. Jest to karzeł ciągu głównego odległy od nas o 29 lat świetlnych. Jest to gwiazda podobna do Słońca, jest jednak nieco od niego jasniejsza i większa.

γ Coma Berenices

Jest to olbrzym należący do typu widmowego K1II. Jasność gwiazdy to 4,35m, odległość od Ziemi to 175 lat świetlnych.





Obiekty Głębokiego nieba

Messier 64 (Czarne Oko) – galaktyka spiralna

Galaktyka spiralna M64

Galaktyka spiralna M64, źródło: wikipedia

Galaktyka oznaczona numerem 64 w katalogu Messiera położona jest w odległości 24 mln lat świetlnych od Ziemi, posiada średnicę 56000 lat świetlnych, jej jasność wynosi 9,36m i jest bez trudu dostrzegalna w amatorskich niewielkich teleskopach. Galaktyka swoją nazwę zawdzięcza pyłowi, który jest widoczny z Ziemi, przez co obserwujemy u niej jasne jądro oraz ciemny pas po jednej stronie. Ciekawy jest też fakt, że gaz w zewnętrznych rejonach galaktyki obiega centrum w przeciwnym kierunku niż pozostała jej część. Astronomowie przypuszczają, że jest to efektem wchłonięcia przez M64 mniejszej galaktyki około miliarda lat temu.

Aby odnaleźć galaktykę na niebie wystarczy, że zaczniemy poszukiwania od Diademu (? Com). Na północny zachód od gwiazdy w odległości 5,5° znajdziemy widoczną gołym okiem gwiazdę 35Com o jasności 4,9m. W odległości 54′ na północny wschód od gwiazdy odnajdziemy właśnie galaktykę M64.

Messier 53 – gromada kulista

Kolejnym łatwym do odnalezienia obiektem jest gromada kulista oznaczona numerem M53. Gromadę tę nie jest trudno odnaleźć, gdyż znajduje się zaledwie 55′ na północny wschód od Diademu (? Com). Gromada jest położona 58000 lat świetlnych od Ziemi i 60000 lat świetlnych od centrum Galaktyki. Jest to jedna z najodleglejszych gromad kulistych od Ziemi. M53 można dostrzec już w niedużej lornetce, gdzie jawi nam się ona jako mglista plamka o jasności 7,7m.

M64 - jak odnaleźć

NGC4565 (Igła) – Galaktyka spiralna

Galaktyka Igła – jedna z bardziej rozpoznawalnych galaktyk naszego nieba. Położona w odległości około 42 mln lat świetlnych od Ziemi. Jej jasność wynosi 9,6m a rozmiary kątowe to 14,9’x2,0′. Galaktykę łatwo odnaleźć, gdyż znajduje się ona niedaleko łuku utworzonego z kilku gwiazd widocznych gołym okiem, o jasnościach od 4m do 5m są to ?Com, 14Com, 16Com, 17Com. Igła znajduje się 1,6° na wschód od gwiazdy 17Com. Galaktyka ze względu na  jej kształt oglądamy z Ziemi jest nazywaną Galaktyką Igła.

NGC4565

 

Galaktyka Igła (NGC4565), źródło: wikipedia

Melotte 111 – gromada gwiazd

Melotte 111 to gromada około 40 jasnych gwiazd o jasnościach od 5m do 10m. Gwiazdy w gromadzie wykazują ten sam kierunek ruchu w przestrzeni. Rozciąga się ona na przestrzeni o średnicy 7,5°. Astronomowie policzyli, że gromada znajduje się 280 lat świetlnych od Ziemi, a jej wiek szacują na 450 milionów lat. Melotte 111 odnajdziemy tuż na południe od gwiazdy ?Com. Pięknie prezentuje się ona w lornetce.

Gromada Melotte 111

Messier 100 – galaktyk spiralna

Messier 100 to kolejna galaktyk spiralna w gwiazdozbiorze Warkocza Bereniki.

Galaktyka spiralna M100, źródło: wikipedia

Z Ziemi widziana prostopadle do płaszczyzny dysku pięknie prezentuje jasne jądro oraz dwa główne spiralne ramiona, oraz kilka mniejszych. Na niebie zajmuje średnicę 7′, jej rzeczywiste rozmiary to około 160000 lat świetlnych średnicy, odległa jest od Ziemi o 55 mln lat świetlnych. Posiada jasność 10,1m. Jak odnaleźć M100? Odszukajmy gwiazdę 11Com, która jest widoczna gołym okiem, leży ona 10,5° na południe od ?Com. Galaktyka M100 leży 2° od 11Com.

Messier 85 – galaktyka soczewkowata

Jest to jeden z najodleglejszych obiektów z katalogu Messiera. Galaktyka położona jest około 60 mln lat świetlnych od Ziemi. Jej rzeczywista średnica to 125000 lat świetlnych. Jej jasność to 9,1m, a rozmiary kątowe 7,4’x5,9′. Galaktykę odnajdziemy 1°na wschód od wspomnianej wcześniej gwiazdy 11Com.

Galaktyki M85, M100


W gwiazdozbiorze Warkocza Bereniki położonych jest jeszcze kilka galaktyk, na które warto zwrócić uwagę podczas obserwacji tego fragmentu nieba. Wszystkie te ciekawsze zestawiam poniżej w tabelce.

Oznaczenie
R.A. (J2000)
DEC (J2000)
Jasność
Rozmiar
M53
13h12m54s
+61°35’00”
7,7m
14,4′
M64
12h56m42s
+21°41’00”
8,5m
10,3’x5,0′
M85
12h25m24s
+18°11’00”
9,1m
7,4’x5,9′
M88
12h32m00s
+14°25’00”
9,6m
6,8’3,7′
M91
12h32m24s
+14°30’00”
10,1m
5,2’x4,2′
M98
12h13m48s
+14°54’00”
10,3m
9,4’x2,3′
M99
12h18m48s
+14°25’00”
9,9m
5,3’x4,6′
M100
12h22m54s
+15°49’00”
9,4m
7,5’x6,1′